Op donderdag 2 april vond in het ECC in Leiden de kennisbijeenkomst AI in het Veiligheidsdomein plaats waarin de rol en impact van kunstmatige intelligentie binnen het veiligheidsdomein centraal stond. 

Maatschappelijke impact en bestuurlijke vragen
Het programma werd afgetrapt met een keynote presentatie van Kees Verhoeven. In zijn bijdrage ging hij in op de bredere maatschappelijke, politieke en geopolitieke ontwikkelingen rondom AI.

Een belangrijk punt in zijn verhaal was de kloof tussen bestuurders en technische professionals. Bestuurders moeten vaak snel besluiten nemen over complexe vraagstukken, terwijl professionals meer vanuit inhoud en techniek werken en daar tijd voor nodig hebben. Deze werelden sluiten nog niet goed op elkaar aan. Verhoeven benadrukte dat het belangrijk is dat zij elkaar beter weten te vinden en het gesprek met elkaar aangaan, om zo tot betere en gedragen keuzes te komen.

Bestuurlijke sessie
Tijdens de lunch vond een bestuurlijke sessie plaats onder leiding van Kees Verhoeven. Hieraan namen deel Han Weber, burgemeester van Zuidplas, Tjarda Struik, burgemeester van Leiderdorp, Leendert de Lange, burgemeester van Wassenaar, Michiel Grauss, burgemeester van Bodegraven-Reeuwijk en Fenna Noordermeer, burgemeester van Midden-Delfland, samen met Robbert Hoving, directeur-bestuurder bij Offlimits en Anja de Bruin, hoofd Operatiën en politiechef van de Eenheid Den Haag.

De sessie was interactief van opzet, met korte gespreksrondes waarin bestuurders aan de hand van vragen en stellingen in gesprek gingen over AI-gedreven online misbruik en criminaliteit, en breder over online veiligheid en weerbaarheid, met aandacht voor deepfakes, online afpersing en de rol van gemeenten in signalering, ondersteuning en het vergroten van weerbaarheid.

Toenemende rol van AI in cybercriminaliteit
In het middagprogramma werd duidelijk dat AI niet alleen kansen biedt, maar ook bestaande vormen van criminaliteit versterkt en versnelt. DataExpert liet zien hoe AI wordt ingezet bij onder andere phishing, cryptofraude en romance scams.

De snelheid waarmee deze ontwikkelingen zich opvolgen en de impact op slachtoffers, zowel financieel als emotioneel, werd daarbij duidelijk zichtbaar. Tegelijkertijd werd aandacht besteed aan wat inwoners zelf kunnen doen om risico’s te verkleinen. Denk bijvoorbeeld aan het instellen van een pincode op WhatsApp en het afschermen van je profielfoto voor onbekende nummers.

Bescherming tegen misbruik en samenwerking
Het laatste deel van de bijeenkomst richtte zich op beeldmanipulatie en de gevolgen daarvan. Tjarda Struik, burgemeester van Leiderdorp, deelde haar persoonlijke ervaring met deepfake- beelden die van haar zijn gemaakt. Haar verhaal maakte duidelijk wat de impact hiervan is en benadrukte het belang van steun voor slachtoffers.

Aansluitend gaven directeur- bestuurder Robbert Hoving en Anne Coomans van Offlimits toelichting op hun werk. Zij gingen in op de aanpak van schadelijke online content en de impact van deepfakes.

Daarbij werd benoemd dat dit soort beelden, ondanks dat ze strafbaar zijn, nog steeds gemaakt en verspreid kunnen worden. Dit laat zien dat handhaving en toezicht toch ergens ontbreken. Tegelijkertijd werd het belang van samenwerking tussen verschillende partijen benadrukt om dit probleem effectiever aan te pakken.

Afsluiting
De bijeenkomst gaf een helder beeld van de invloed van AI op het veiligheidsdomein. AI biedt kansen, maar brengt ook nieuwe risico’s met zich mee. Om hier goed mee om te gaan, zijn samenwerking, kennisdeling en een betere aansluiting tussen bestuur en praktijk noodzakelijk.