Geweldsincidenten op Nederlandse scholen nemen toe en volgens de Onderwijsinspectie speelt sociale media daarbij een steeds grotere rol. In het meest recente inspectierapport wordt benadrukt dat conflicten zich niet langer beperken tot het schoolplein, maar vaak online ontstaan en vervolgens op school escaleren.

Online en offline lopen steeds meer door elkaar
De Onderwijsinspectie stelt in haar rapport dat de scheiding tussen online en offline gedrag onder jongeren steeds kleiner wordt. Ruzies die beginnen via sociale media zetten zich voort in de klas of op het schoolplein. Daardoor is het voor scholen moeilijker om incidenten te voorkomen: een conflict kan buiten schooltijd ontstaan, maar heeft direct invloed op de veiligheid binnen de school.

Recente voorbeelden laten zien hoe snel online spanningen kunnen uitmonden in publieke vernedering of geweld. Zo werd in Haren een jongen verdacht van het maken van een zogenoemde ‘kniel en zeg sorry’-video, waarin een leeftijdsgenoot onder druk werd gezet. Ook worden examenstunts volgens signalen uit het onderwijs steeds extremer, mede aangejaagd door platforms als Snapchat en Instagram. Daarnaast circuleren op honderden middelbare scholen geweldsvideo’s waarin mishandelingen of vernederingen worden gedeeld.

Sociale media spelen rol bij escalatie
Volgens de inspectie zijn sociale media in veel gevallen onderdeel van geweldsincidenten. Discussies en pesterijen vinden online plaats en kunnen daar verder oplopen, voordat ze fysiek worden. Ook uit duiding van onderwijsplatforms zoals Digiwijzer, blijkt dat online interacties regelmatig de aanleiding vormen voor spanningen tussen leerlingen. 

Dat bleek ook op een school in Rotterdam, waar twee leerlingen overleden en beelden van de slachtoffers via Snapchat werden verspreid. Zulke situaties laten zien hoe online gedrag een incident verder kan aanjagen en de impact vergroot.

Minder zicht voor scholen op beginnende conflicten
Omdat veel communicatie via sociale media verloopt, hebben scholen beperkt zicht op wat er speelt. De Onderwijsinspectie geeft aan dat incidenten daardoor vaak pas zichtbaar worden als ze al uit de hand zijn gelopen. Dit maakt het lastiger om vroegtijdig in te grijpen en conflicten in een vroeg stadium te stoppen.

Oproep tot maatregelen rond sociale media
De Onderwijsinspectie pleit daarom voor maatregelen om de invloed van sociale media te beperken, zoals een minimumleeftijd van 15 jaar. Tegelijkertijd benadrukt de inspectie dat het probleem breder is. Volgens het rapport ligt de oplossing niet alleen bij strengere regels, maar ook bij structurele aandacht voor online gedrag binnen scholen. Daarbij gaat het om duidelijke afspraken over sociale media, online gedrag opnemen in het veiligheidsbeleid, signalen van pesten of dreiging sneller herkennen en leerlingen laagdrempelig de mogelijkheid geven om incidenten te melden.

Ook samenwerking met ouders, jeugdhulp en gemeenten is volgens de inspectie belangrijk om escalatie te voorkomen. Daarbij speelt ook de thuissituatie een rol: ouders moeten het gesprek met hun kinderen kunnen voeren over wat zij online meemaken en hoe zij zich daar gedragen. 

Zolang online en offline gedrag van jongeren zo sterk met elkaar verweven blijven, blijft het tegengaan van geweld op scholen een grote uitdaging.