Uit onderzoek blijkt dat zeker zeventig Nederlanders actief zijn in een internationaal online netwerk waarin extreem geweld, chantage en mishandeling worden aangemoedigd. Het gaat om het zogenoemde Com-netwerk, een verzameling online groepen waarin leden elkaar onder druk zetten om steeds extremere handelingen uit te voeren en daarvan bewijs te delen. Het onderzoek is uitgevoerd door het onderzoeksinstituut The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS). Volgens de onderzoekers vormt het netwerk een groeiend veiligheidsrisico, omdat online activiteiten kunnen uitmonden in geweld in de echte wereld.

Netwerk waarin geweld wordt aangemoedigd
Het Com-netwerk bestaat uit verschillende online gemeenschappen die met elkaar verbonden zijn via chatgroepen, forums en sociale platforms. Binnen die groepen wordt extreem en schokkend gedrag vaak aangemoedigd. Gebruikers krijgen opdrachten of uitdagingen die steeds verder gaan. Dat kan variëren van online intimidatie en chantage tot mishandeling van dieren of geweld tegen andere mensen. Soms worden slachtoffers onder druk gezet om handelingen uit te voeren en beelden daarvan te delen met de groep. Volgens onderzoekers raken vooral jongeren en minderjarigen bij deze netwerken betrokken. Daarbij vervaagt vaak de grens tussen slachtoffer en dader: mensen die eerst onder druk worden gezet, kunnen later zelf anderen gaan manipuleren.

Drie onderdelen binnen het netwerk
In het rapport van HCSS wordt het Com-netwerk onderverdeeld in drie hoofdonderdelen. Elk onderdeel richt zich op een ander type activiteit, maar in de praktijk lopen ze vaak door elkaar heen.

Cyber Com
Dit deel richt zich op digitale aanvallen en online intimidatie. Leden houden zich bijvoorbeeld bezig met hacken, doxing (het verspreiden van persoonlijke gegevens) en swatting, waarbij hulpdiensten met valse meldingen naar iemand worden gestuurd.

Sextortion Com
Hier draait het om seksuele chantage. Slachtoffers worden onder druk gezet om naaktbeelden of expliciete video’s te sturen, waarna die beelden worden gebruikt om hen verder te manipuleren. Binnen dit deel spelen onder meer groepen zoals CVLT en 764 een rol. Deze online netwerken richten zich op het manipuleren en intimideren van jonge slachtoffers, vaak via chatplatforms, waarbij leden elkaar aanmoedigen om steeds verdergaande vormen van chantage en vernedering uit te voeren.

Offline Com
Dit onderdeel richt zich op geweld in de fysieke wereld. Leden worden aangemoedigd om mishandelingen, dierenmishandeling of andere gewelddadige handelingen te plegen en daar bewijs van te delen. Voorbeelden van groepen die hiermee in verband worden gebracht zijn No Lives Matter (NLV) en de Maniai Murder Cult (M.K.Y.). Volgens onderzoekers verheerlijken deze groepen extreem geweld en proberen ze leden te stimuleren om ook in het echte leven gewelddadige daden te plegen.

Zorgen over geweld buiten het internet
Onderzoekers waarschuwen dat het netwerk niet alleen een online probleem is. Door de druk binnen deze groepen kunnen deelnemers worden aangemoedigd om geweld in het echte leven te plegen. Daardoor bestaat volgens HCSS het risico dat online extremisme uiteindelijk leidt tot echte slachtoffers. Het netwerk is bovendien internationaal en verspreid over verschillende platforms, waardoor het lastig te bestrijden is. Politie en opsporingsdiensten in meerdere landen doen inmiddels onderzoek naar personen die betrokken zijn bij deze online groepen. Volgens de onderzoekers is daarom meer aandacht nodig voor preventie en hulp aan jongeren die in dit soort netwerken terechtkomen. Zo kan worden voorkomen dat online manipulatie uitmondt in ernstig geweld.